«Դու չես կարող մեղադրել ինձ իմ զգացմունքների համար». ասել էր նա ինձ ու լալահառաչ սուտը կախել նրանց ականջներին։ Ինձ էլ բաժին էր հասել դառը ճշմարտությունը՝ ճաշակելու նրա քաղցր երկդեմությունը։ Սուտը փրկության օղակ է՝ իր ստերի ճահճում խեղդվող մարդու համար. ես դա հասկացա փոքր ինչ ուշ՝ էդ ճահճում անհույս թավալվելուց հետո։ Նա լալիս էր, նա ցավ էր խաղում, ու հանդիսատեսը նրան «բիս» էր կանչում։ Ես էլ բեմելուց հեռու էի այնքան, որ գլուխս կախ որոշեցի բռնել իմ ճամփան։
Հիմա ժպիտն է կախվել նրա անդեմ դեմքին, ու խաղերն արդեն փոխել են հանդիսատեսին։ Երկդեմ տեսակը անդեմ է նրանց քիմքին, բայց նրանք ժպտում են կրկին. միայն թե «բիս» չեն կանչում նրանք....

- Ու՞մ հույզերի ուսապարկն ես ուզում վերցնել, եթե, ինչպես ասում ես՝ քո ուսերն էլ կորացել են ծանր ապրումներիցդ։ Ինչքա՞ն արժի՝ սերդ, հիասթափությունդ ու ցավդ, որ սիրտդ արդեն կիսաբաց ես արել ու տենչում ես ապաստանելու Նրան։ Ո՞վ ես դու։

Բառերը փամփուշտների պես դուրս էին պրծնում Լևոնի շուրթերից։ Հասցեատերը միջահասակ տարիքի լղար մի կին էր՝ կորացած ուսերով, բարակ ձեռքերի վրա կախված՝ երկար ու չորուկ մատներով, որ հուզմունքից դողում էին, ու հանդուգն արծվաքթով, որի ռունգները ուռել էին զայրույթից ու թվում էր, թե ուր որ է կհրաբխեն: Շուտով սակայն՝ դուրս պրծած լայն բերանը բացվեց անկաշկանդորեն։

-Դու իրավունք չունես ինձ մեղադրելու։ Ես ինքնամոռաց փորձել եմ լինել էն ամենը ինչի կարիքն ունեցել ես, Լևոն, ու դա քեզ քիչա եղել։ Հա՛, ես հավանում եմ Նրան, բայց մի՛ մոռացիր, թե ով է սեպը խրել մեր մեջ։ Ի՞նչ աղջիկ ընկեր, խոստովանի, որ տարվել ես նրանով։ Չնայած՝ ինչու՞ եմ զարմանում. դու անգամ Գոհարի հետ էիր անհարիր պահում. Գոհարի՛՝ մեր ընկերոջ։ 

Լևոնը  ապշահար փորձում էր մտքերի տարափից դուրս գալ ու վերջապես խոսեց։

- Լու՞րջ։ Ի տարբերություն քեզ՝ ես այն եմ ինչ կամ, ինչ զգում եմ, մտածում, խոսում ու գործում։ Գոհարն ինձ թանկ ընկեր է ու էն ինչ կոչում ես անհարիր պահվածք՝ ընդհամենը ջերմ ընկերական դրսևորումներ են եղել ու հենց քո՛ աչքի առաջ. անհարիր պահվածք, հա՞. գոնե ամաչեիր ընկերուհուցդ, անգամ նրան չես վստահում։ Ես ընկեր ունեի. ընդամենը ընկեր ու քեզ իմանալով վախենում էի անգամ ասել, ու ոնց տեսնում ես՝ վախերս զուր չէին։ Դու՞ ինչ արեցիր: Սարքեցիր ինձ հրեշ, որ ուրիշի սրտի ուսապարկը վերցնե՞ս, խցկվես նրա կյա՞նք, ու կարողանաս արդարացնե՞լ քեզ։ Դրա մասին էլ ե՞ս պատմել նրանց, թե՞ դա հարիր չէ էն կերպարին, որ ստեղծել ու խաղում ես։ Քո ողջ կյանքնա խաղ. ցավում եմ քո համար ու շնորհակալ եմ, որ մղեցիր ինձ էն կյանքին՝ որում եմ։

-Շատ ուրախ եմ քեզ համար։ Ուրեմն, հանգիստ թող ինձ, Լևո՛ն։

-Կթողնեմ, Ստելա,- ասաց Լևոնը խորը հառաչով ու դուրս եկավ տանից։

Գիշերը կախվել էր երկնքի վրա, լուսինն էլ աղոտ լուսացնում էր շուրջբոլորը։ Ստելան վերցնելով սիգարետի տուփը՝ դուրս եկավ ետնաբակ։ Հայացքը հառելով երկնքին նա խորը շունչ քաշեց ու թեթևացած արտաշնչեց իրեն անհաճո մտքերը։

«Ես ամեն բան ճիշտ եմ արել՝ ճիշտ ուրիշների հանդեպ։ Հիմա կանեմ այնպես, ինչպես հարմար է ինձ։ Էլ չեմ ուզում գոհացնել սրան-նրան, լինել հարմար, որ լինեմ սիրելի. ես ինձ եմ ընտրում՝ իմ ճշմարտությունը։ Թող գրողի ծոցը կորեն բոլոր նրանք ովքեր ինձ հետ չեն։ Իսկ դու՝ Լևոն, պատասխան ես տալու ամեն արցունքիս համար, կորսվածս տարիների, իմ փոխարեն՝ քեզ ընտրելու ու հիասթափությանս համար։ Ես կկառուցեմ ինձ ու իմ կյանքը նորովի ու դու դրա ականատեսը կլինես։ Ես կվեցնեմ քեցնից էն ամենը ինչ թանկ է՝ ճիշտ էնպես, ինչպես դու, երբ քանդեցիր տունս։» Ստելայի մտքերն ընդհատվեցին կրակայրիչի չխկոցով, ու այրվող սիգարետի դառնահամը ողողեց բերանը։

Սերը եթերային զգացում է, բայց, ծանր աշխատանք՝ առանց երաշխիքի։ Այն անպայման է, անձնուրաց ու կարող է քեզ կուլ տալ. բայց դու հոժար ես կուլ գնալ նրան։ Երբ զգաս, որ հողն ամուր է ոտքերիդ տակ, հաջորդ րոպեիս այն կփախնի։ Դու կփորձես՝ շտկել, մեղադրել, պայքարել, բայց, զուր. սերը սակարկել չի սիրում։ Այն ակնթարթ է ու պարգև, երբ կա, պիտի ապրես ու գոհանաս, երբ հեռանա, պիտի ճամփես՝ սիրտդ արևին հանձնած, որ չորանա։ Թե  ներսումդ ես-ն է արթնացել ու զայրույթը սրտովդ մեկ է լցվել, սերն արդեն այնտեղ չէ։

-Բարև, տղաս, ո՞նց ես։

-Բարև, մամ, լավ, ի՞նչ կա, ո՞նց եք։

-Լավ ենք տղաս։ Գիտե՞ս՝ Ստելայի հետ էինք խոսել վերջերս. նա քեզ սիրում է տղաս, մի՞գուցե փորձեք շտկել ամեն բան։

Հեռախոսի մյուս կողմում լռություն էր: Լևոնը ափով սեղմեց դեմքը ու խորը հոգոց հանելով՝ պատասխանեց, -Մամ, գործեր ունեմ. կզանգեմ։ Աչքերի առաջ եկան Ստելայի նոթերը իր սիրո մասին, բայց, ուղղված ոչ իրեն, այլ ուրիշին՝ իր գնացած, բայց չմոռացված անցյալից մի երիտասարդի։ Չէր հավատում էն ամենին ինչ կատարվում էր իր կյանքում։ Վերցրեց հեռախոսը ու նորից միացրեց ձայնագրությունը, որ լսել էր ողջ գիշեր։

Կանացի վրդովված ձայնը, որ խոսում էր՝ Ստելան էր. «Դա ինձ ի՞նչ ընկեր՝ մի փոքր ճիճու է, որին հանդուրժում էի, իսկ մնացածը մորթապաշտների ու պնակալեզների մի կույտ։ Եթե որևէ մեկը պաշտպանի Լևոնին՝ ուրեմն կգնա գրողի ծոցը։ Թող ընտրեն….»

Կրծքավանդակում ինչ - որ բան ծանրացած սեղմվում էր։ Վերցրեց հեռախոսն ու զանգեց։

-Բարև, Ստելա, լա՞վ ես։ 

-Բարև, Լևոն, հա, դու՞։

-Լավ։ Ճիշտն ասած, ուզում էի հասկանալ, քանի որ որոշեցինք մնալ ընկերներ՝ կարո՞ղ ենք գնալ  Գոհարենց հյուր: Դե, որպես հասուն մարդիկ։

-Հա, ես խնդիր չեմ տեսնում,- հանգիստ պատասխանեց Ստելան։

-Լավ. շատ լավ. առայժմ։

-Պակա,- ասաց Ստելան ու անջատեց հեռախոսը։

Լևոնը ականջից ցած դրեց հեռախոսը ու ընկավ բազկաթոռին։ Ականջների մեջ խշշուն էր, սիրտն էլ անկարգ խփում էր։ Իր ապրած տարիները մշուշի միջից անցնում էին աչքի առաջ։ Կարծես, կյանքը, որ տարիներով կառուցել էր՝ իրենը չէր, կինը որին ինքնամոռաց սիրել էր՝ ուրիշ մեկն է եղել՝ հորինվածք։ 

-(շարունակելի)

 Կգտնես դու ինձ

Երբ զգամ ես ինձ կորսված

Ու անզոր ինքս ինձ դարմանելու,

Ծնկի կգամ ես քո դռան առաջ՝

Գլուխս կախ ու մի բուռ դառած.

Հողեղեն իմ էությամբ՝ փշուր-փշուր եղած,

Կփլվեմ ես քո՝ ամենազոր մեծության առաջ.

Քո գթասրտությամբ՝ ներսս ողողված

Զգալով քո գրկում՝ ապահով ու սիրված

Կողբամ ես՝ սիրտս քեզ հանձնած։

Հառաչս՝ թև առած կտա արձագանք,

Որ լսես դու ինձ ու խոսես՝ անբառ ու անհարց։

Ներսս կնայես ու կգրկես ուսերս կորացած՝

Վերցնելով բեռը վերքերիս՝ ինձ ծնկի բերած։

Ու հայացք գցելով վեր՝ շունչ կառնեմ ես՝

Հողեղեն աշխարհից այս վերացած ու խաղաղված։

Ուսերս էլ ծուլորեն կկախվեն ցած ու ներսումս չի մնա ոչ մի հարց։

Կլինեմ ես իմ ակնթարթում՝ ներսումս պահելով այն՝ ինչ սիրտս է զարդում։

 Երբ զգամ ես ինձ կորսված, կգտնես դու ինձ…

 Ցասում

Իմ ցասումը կլինի լուռ… Երբ կարծես, թե ինձ գետնովն ես տվել ու օտարացրել ինքս ինձանից, ես կթակեմ դռները հոգուդ ու անհրավեր կսուրամ ես ներս։ Կքանդեմ ես քեզ ու լուռ կանձրևեմ, որ սրբեմ փոշին ավերակների։

Կթվա, թե մոռացել եմ, իսկ ես կպարպեմ ցավերն իմ ձցված ու ինչպես հուժգին ամպրոպից առաջ՝ մի լավ կգոռամ, որ  շանթահարեմ։

Կշառաչեմ ես վարար գետի պես ու կսրբեմ ճամփիցս ամեն խոչընդոտ, կսլանամ ես ճամփովն իմ անխաղտ ու կխաղաղվեմ, երբ ափիս հասնեմ։

Կտաքացնեմ քեզ սրտիս ստորոտում, իսկ օջախն ամրոցիս ես թեժ կպահեմ, որ երբ հանդգնես պարիսպն իմ քանդել, ես ժայթգեմ անգութ՝ այրեմ, մոխրացնեմ ու մրմուռն անցյալի մրուրով պատեմ։

 Իմ ցասումը կլինի լուռ… Երբ կարծես, թե ինձ գետնովն ես տվել ու օտարացրել ինքս ինձանից, ես կնետեմ դիմակն իմ՝ հոգնած ու մաշված, որ ինձ հանդիպեմ. գրկեմ կարոտած։

Ու կհոսեմ ես խաղաղ կարկաչով ու կարևեմ երկնքում լազուր, զեփյուռի նման թեթև կճախրեմ. սրտիս ամրոցից էլ ես վանք կշինեմ, որ խնկա բուրվառ ու հնչի շարական, ու օրհնությունը՝ աղոթքի պես խաղաղ, իջնի իմ  խռովյալ սրտի վրա։

 Սրտիդ եղանակը

Գարնան մեղմ արևի պես ջերմ գրկեմ քեզ 

Ու  համբույրները պեպենների պես շարեմ այտերիդ։

Մատներս տանեմ քունքերիդ վրայով այնպես անհպում՝ 

Ինչպես ճայը օվկյանի վրա, երբ հազիվ է ալիքներին հպվում։

Ճախրեմ երկնքումդ լազուր, որ սիրտդ թրթռա

Ու զարդեմ ճամփադ երգովս, որ լսելիքդ հույզերից խտտա։

Սպիտակ վարդի պես դաջվեմ քո մտքում,

Որ շնչես դու ինձ՝ ինչպես ծաղկաշատ գարուն։

Քո կյանքատու սիրովդ ծաղկեմ

Ու սրտիդ գունեղ երազները բողբոջով  պատեմ։

Լինեմ խենթ մարտ՝ անձրև արևոտ, ու մեկ է սիրես ինձ.

Լինեմ եղանակը սրտիդ ու հոսեմ սրտովդ մեկ։ 

Իմ գիրքը 

Ես լացել չգիտեմ, իմ լացը բառ է, պոեմ՝ պոկված սրտիս խռոված պատերից։

Ես թուլանալ չգիտեմ, իմ անձը հենք է՝ պիտի պահի դժվարություններն ամբողջ աշխարհի՝ մինչ հենքս ճաք տա ու իր իսկ աշխարհը քանդի։
Ես բավարար լինել չգիտեմ՝ պիտի անեմ ամեն բան լավ ու լինեմ ամենան, որ արդարացվի լինելիությունս ունայն։
«Ես լա՞վն եմ, բավակա՞ն». «Չէ, տես, թերացել եմ՝ այստեղ, այնտեղ, հիմա, երեկ ու այն անգամ» ։
Ու կատարելության անիվը կառնեմ ոտիս տակ՝ հերթական անգամ՝ անվերջ լավը ու ամենան լինելու համար, որ լինեմ բավական: Շնչահեղձ մի օր կանգ կառնեմ,  հայացք կգցեմ ետ՝ տարիներին՝  կատարելիությամբ մաշեցված ու լաքապատ, այդժամ ներսումս կնստի մի գորշ ամպ։

Լինել ավելի լավը, եթե ոչ լավագույնը, պատրաստ լինել ամեն սցենարի, լինել ամենան. թերանալն աններելի է, նույնիսկ մեկ անգամ։

Բարձր ստանդարտնե՞ր, պահանջկոտությու՞ն, խստությու՞ն, թե՞ բացեր…ասա՝ իմանամ։
Կյանքդ՝ կիսատ թողած ու նորից վերսկսած գրքի էջերի պես պիտի ձեռքի արագ շարժով թերթես ետ՝ մինչ հասնես սկզբի էջերին, որ հասկանաս, թե ինչ ես կարդում հիմա ու ինչի…, որ հիշես կյանքիդ բոլոր հերոսներին, որ գործողությունները՝ իրենց հետևանքներով գտնեն իրենց տերերին, որ գիրքդ կարողանաս շարունակել կամ էլ՝ խնամքով մի կողմ ձգել ու նորը վերցնել…
Ու կգան նոր էջեր՝ անթանաք ու անեզր, որ գրես կրկին, այս անգամ՝ նորից։

Իմ կյանքը բառ է, պոեմ՝ պոկված սրտիս հուզապատ պատերից։

 She

She is a Goddess
She is a Muse,
She can be the Devil,
Whichever you choose.

Turn your back on her
Throw her love away,
And she will be Nemesis
You will face this or the other way.

Admire and love her
Hug her with your eyes,
Not daring to disturb her
The beauty and peace she has,
And she will open up to you,
Daringly bringing out the beauty within you.

She will be the Muse you must not lose.

But, if you are silly to let her fade away,
She will take your world apart
By going her own way,
And you won’t stand or stop her
No tears will make her stay.

Wiping her path with your pain, she will go away. Diligently try to prove the truth wrong
And push her to the edge,
Then she will drop the veil,
Unwrapping the Devil that she has in her.
And you will be destroyed,
No mercy will be left in her. So, think twice before you lay your eyes on her....

Դառը Սուրճ

Սուրճս խմում եմ դառ ու  սառը,
Խմում եմ սուրճս առավոտյան ու անշտապ.
Լցնում եմ մտքերս դատարկ էջերին,
Ոտքս գցում եմ ոտքիս, թիկնում աթոռին
Սիրտս էլ տալիս եմ վառվող արևին.
Սուրճս խմում եմ սառը, երբ դառ է։